معیارهای موثر در انتخاب تامین کننده

دانلود پایان نامه

– معیارهای موثر در انتخاب تامین کننده

چنین به نظر می رسد که تحمیل یک سری معیار به تصمیم گیرنده رویه صحیحی نباشد بلکه بایستی با معرفی ساختار انجام، دست وی را در انتخاب مورد نظر باز گذاشت. شاید به همین علت است که دبوئر تعداد تجارب علمی به کارگیری مدل های ارائه شده را اندک و محدوده اجرای آنها را عمدتا برای مثال های فرضی دانسته است (دبوئر و همکاران، 2001). لذا در ساختار پیشنهادی، انتخاب معیارها را آزاد گذاشته و آنچه مورد تاکید قرار می گیرد، وزن ترکیبی نرمال شده معیارها می باشد. از طرف دیگر مواجه کردن تصمیم گیرنده با یک مسئله مبهم نیز کار صحیحی نمی باشد لذا منطقی است که معیارهای مطرح شده از صاحب نظران را به وی معرفی نماییم و اجازه دهیم از بین آنها معیارهای مورد نظر خویش را برگزیند و در صورت لزوم معیارهای دیگری را به آنها بیفزاید.

در اين پژوهش، معيارهاى مهم انتخاب تامين كننده مرور شده اند و به چگونگى تقسيم بندى آنها اشاره شده است.  هدف از اين پژوهش ارائه مدلهاي مفيد و كاربردي در اين زمينه است. علاوه بر شناسايي شاخصها، معيارهاي پيشنهادي نويسندگان را مرور مي كنيم تا بتوان درك درستي از اين مرحله، پيدا كرد و بتوانيم شاخصهاي مناسب را انتخاب كنيم.

انتخاب معيارهاي ارزيابي تامين كننده، يكي از مراحل ابتدايي فرايند انتخاب تامين كننده مي باشد. بنابراين مرحله بسيار مهمي است. در مقاله هاي گوناگون، با توجه به نوع موضوع، شاخصها تعريف شده اند. معمولا اين معيارها توسط كارشناسان خبره تعيين مي شوند. اين افراد با توجه به استراتژيهاي سازمان، در جلسات تشكيل شده، شاخصها را تعيين مي كنند مي توان شاخصها را به صورت سلسله مراتبي هم تعريف كرد. در اين حالت معيارها و زير معيارها تعريف مي شوند. روش ديگر، استفاده از گروه بندي سود، هزينه، ريسك و فرصت مي باشد. با اين روش، مي توان معيارها را با دقت بيشتري تعيين كرد. همچنين مي توان اهميت آنها را با استفاده از تخصيص وزن به هر يك از اين چهار گروه، تغيير داد.

مطالعات متعددي در خصوص طراحي و تعيين شاخصهاي ارزيابي تأمين كنندگان صورت پذيرفته است. مهمترين بحث در رابطه با شاخصهاي ارزيابي تأمين كنندگان متناسب بودن شاخصها با اهداف سازماني، هم سويي با راهبردهاي سازمان، اعتبار در طول زمان و امكان بازخورد سريع و دقيق مي باشد. شناسايي معيارها براي انتخاب و اندازه گيري كارايي تأمين کنندگان از دهه 1960 به بعد مورد توجه بسیاری از مراکز دانشگاهی و صنعتی بوده است. فرض اصلي اين مطالعات اين است كه بسياري از سازمانها زمان زيادي را به خاطر اهميت راهبردي گزينش تأمين كنندگان صرف ارزيابي اعضاي زنجيره تأمين خود مي كنند.

در مطالعات اوليه اي كه در اين ارتباط، توسط دیکسون[1] انجام گرفته است، نزديك به 23 معيار مجزا براي تصميم گيري در ارتباط با انتخاب تامين كنندگان، شناسايى شده اند. اين فاكتورها مستقل از نوع محصول مي باشند و در جدول 2-6  نشان داده شده اند (دیکسون، 1966).

جدول2-6- معیارهای ارائه شده توسط دیکسون (دیکسون، 1966)

ردیف فاکتورهای تاثیر گذار در ارزیابی تامین کنندگان
1 قيمت خالص (شامل تخفيفات و هزينه هاي حمل) كه توسط هر تامين كننده، پيشنهاد مي شود
2 توانايي اينكه هر تامين كننده، به ويژگيهاي كيفي دست يابد
3 سرويسهايي كه بعد از فروش داده مي شود
4 توانايي هر تامين كننده براي آنكه بتواند به زمان بندي تحويل دست يابد
5 موقعيت جغرافيايي هر تامين كننده
6 موقعيت مالي هر تامين كننده
7 تسهيلات توليدي و ظرفيتي كه هر يك از تامين كنندگان دارند
8 مدت زمان سابقه كاري كه هر تامين كننده داشته است
9 ظرفيت تكنيكي (شامل تسهيلات براي تحقيق و توسعه) كه هر تامين كننده داراست
10 مديريت و سازمان مربوطه به هر تامين كننده
11 خريدهاي آينده اي كه هر شركت ممكن است در آينده از تامين كننده، داشته باشد
12 سيستم اطلاعاتي هر تامين كننده
13 كنترل هاي عملياتي (شامل گزارش دهي، كنترل كيفيت و سيستم هاي كنترل موجودي)
14 موقعيت مربوط به هر صنعت (شامل رهبري و اعتبار) براي هر تامين كننده
15 سوابق در ارتباط با افراد مربوط به هر تامين كننده
16 رفتار سازماني مربوط به هر تامين كننده
17 ميزان علاقه همكاري تجاري تامين كننده با شركت خريدار
18 سياست مربوط به گارانتي براي هر تامين كننده
19 توانايي هر تامين كننده براي رسيدن به بسته بندي نيازمنديهاي محصول
20 اثرات مربوط به عقد قرارداد با تامين كننده در ارتباط با قراردادهاي ديگر
21 موجود بودن كمك هاي آموزشي براي محصول از طرف تامين كننده
22 قبول رويه ها و دستورالعملهاي مربوط به شركت خريدار به وسيله تامين كننده
23 تاريخچه عملكرد مربوط به هر تامين كننده

الرام[2] مبحث گزینش تامین کننده را با استفاده از مطالعات موردی سازمان های درگير در امر روابط خريدار- تأمين كننده مورد بررسي قرار مي دهد، او چندين عامل مكمل ديگر را كه بايد در گزينش اعضاي زنجيره تأمين در كنار عواملي چون كيفيت، هزينه، تحويل به موقع و خدمات مورد توجه قرار گيرند، بر شمرده است. اين عوامل در چهار گروه دسته بندي شده اند: مباحث مالي، استراتژي و فرهنگ سازمان، فناوري و گروهي از عوامل متفرقه، وي هم چنين به اين نتيجه رسيده است كه هيچ مدل منحصر به فردي وجود ندارد كه با هر موقعيتي متناسب باشد (الرام،1987). مین[3] هم از اين روش استفاده كرد اما معيارهاي ديگري را مد نظر قرار داد (مین ،1994). معيارهاي تعريف شده توسط آنها در جداول 2-7 و 2-8، نوشته شده است.

 

جدول2-7- معیارها و زیرمعیارهای ارائه شده توسط الرام (الرام، 1987)

معیارها زیر معیارها
امور مالي عملكرد اقتصادي

پايداري مالي

 

استراتژي و فرهنگ سازماني

مناسب بودن استراتژيك

توانايي مديريت ارشد

سازگار بودن سطوح عملكرد بين تامين كننده باشركت خريدار

ساختار سازماني تامين كننده

 

مواد در ارتباط با تكنولوژي

استفاده از ظرفيت ها

تخصيص ظرفيتهاي ساخت براي آينده

سرعت توسعه تامين كننده

ديگر فاكتورها سابقه مطمئن از تامين كننده

 

 

 

 

 

 

 

جدول2-8- معیارها و زیرمعیارهای ارائه شده توسط مین (مین،1994)

معیار زیر معیارها
مالی هزینه های جریمه

نحوه پرداخت

تضمین کیفیت ممیزی تیم های کیفیت

کنترل کیفیت

 

ریسک های پیش بینی شده

ثبات در سیاست

مسائل پرسنلی و کارگری

کنترل قیمت

عملکرد سرویس دهی تحویل به موقع

مساعدت فنی

روابط میان تامین کننده – خریدار ثبات مالی

امکان بحث و گفتگو بین طرفین

 

موانع مربوط به فرهنگ و ارتباطات

مشابهت فرهنگی

موازین اخلاقی

ظرفیت مربوط به تبادل الکترونیکی داده ها

محدودیت های تجاری تعرفه ها و تعهدات گمرکی

تعداد معاملات

 

 

وبر و همکاران74 مقاله را كه در طول سالهاي 1966 تا 1991 منتشر شده بودند و معيارهای، گزينش تأمين كننده در محيط توليد و فروش را مورد بررسي قرار داده بودند، مطالعه كردند. آنها ديدگاه جامعي را درباره معيارهايي كه بايد در تصميمهاي گزينش تأمين كننده مورد توجه قرار گيرند، تهيه كردند. آنها هم چنين نشان دادند كه كيفيت، تحويل و قيمت خالص بسيار مورد توجه هستند و تسهيلات و تأسيسات توليد، موقعيت جغرافيايي، وضعيت مالي و ظرفیت از توجهی در حد متوسط برخوردارند.

پژوهشی از سوی ورما و پولمن[4] در میان 139 مدير به منظور مطالعه چگونگي بده بستان ميان كيفيت، هزينه، تحويل به موقع، زمان منتهي به تحويل و خصيصه هاي انعطاف پذيري كه مديران به هنگام گزينش تأمين كننده اعمال مي كنند صورت پذيرفت، آنها نشان دادند كه مديران، كيفيت را مهمترين خصيصه و متعاقب آن تحويل به موقع و هزينه را براي ارزيابي تأمين كننده در نظر مي گيرند (ورما و پولمن، 1998).

چودر مقاله خود معیارها و زیر معيارهايي را بر اساس مديريت عمليات و برنامه ريزي استراتژيك، تعريف كرد. وي براي اولين بار اين مساله را از ديدگاه مديريت عمليات بررسي كرده است. جدول 2-9 ، معيارها و زير معيارهاي پيشنهادي وي را نشان مي دهد.

جدول2-9- معیارها و زیرمعیارهای ارائه شده توسط چو

معیار زیر معیارها
هزینه قیمت هر واحد

تخفیف

کیفیت نرخ رد شدن محصول

نرخ رد شدن محصول توسط مشتري

حمل زمان تحويل

انعطاف پذيري

استراتژي و فرهنگ سازماني ظرفيت مديريت

هماهنگي بين استراتژي هاي سازمان و تامين كننده

ظرفيت تكنيكي ابداع

تكنيك حل مساله

 

ترسی[5] برروی معیارهای کیفیت، میزان اطمینان به تحویل و بالا بردن عملکرد محصول جهت انتخاب تامین کنندگان تاکید نموده و علاوه بر آن، برنامه بهبود مستمر و تیم های طراحی محصول را جهت توسعه روابط با تامین کننده، مناسب دانسته است (ترسی ،2001).

رزمی و همکارانش نیز سه معیار شامل مدیریت سیستم های اطلاعاتی بین سازمانی، مدیریت ریسک، نظام مدیریت کیفیت را برای تصمیم گیری در این زمینه ارائه کرده اندکه در جدول 2-10 نشان داده شده است (رزمی و همکاران، 1383).

 

 

 

جدول2-10- معیارها و زیرمعیارهای ارائه شده توسط رزمی و همکاران (رزمی و همکاران، 1383)

معیار زیر معیارها
 

مدیریت سیستم اطلاعاتی بین سازمانی

وضوح در اطلاعات دریافتی

یکچارچگی اطلاعات رد و بدل شده

بهنگام بودن اطلاعات رد وبدل شده

 

 

مدیریت ریسک

گارانتی

موقعیت تجاری و تکنولوژی

سابقه همکاری
نسبت تولید تامین کننده به کل سفارش

کیفیت و مرغوبیت قطعات

زمان تحویل به موقع

نظام مدیریت کیفیت (ایزو 9001) سیستم مدیریت کیفیت

مدیریت منابع

اندازه گیری، تحلیل و بهبود

دمیرتاس[6] در مقاله خود شاخصها را بر اساس گروه بندي سود، هزينه، ريسك و فرصت طبقه بندي كرده و ادعا نموده كه با اين روش، مي توان تمام فاكتورهاي مؤثر در انتخاب تامين كننده را شناسايي كرد. بدين ترتيب به عناصر تاثير گذار داخلي و خارجي، به صورت يكپارچه، توجه مي شود. جدول 2-11 ، اين شاخصها را نشان مي دهد.

جدول2-11- معیارهای ارائه شده توسط دمیرتاس (دمیرتاس، 2008)

هزينه ها

–         شكستگي در خط

–         هزينه ارزيابي و اندازگيري

سودها

کیفیت                                خدمت

– نرخ عیب پایین                      – حمل به موقع

– ظرفیت فرایند                        – انعطاف پذیری فرایند

– پاسخگویی به تغییرات

ریسک ها

–         شکایت های مشتریان

–         تاخیر سفارشات

–         ناتوانی در پیش بینی نیازهای آینده

فرصت ها

–         سازگاری

–         اعتماد متقابل

–         حمایت برای طراحی فرایند

کاهارمان[7] در مقاله خود، روشي را براي انتخاب تامين كننده، ارائه داد كه بر اساس Fuzzy-AHP بود. وي در ابتداي مقاله خود، نوعي طبقه بندي از شاخصها، ارائه داد كه قابل توجه است. وي بيان كرد كه شاخصهاي انتخاب تامين كننده، به 4 گروه تقسيم مي شوند: معيارهاي تامين كننده، معيارهاي عملكرد محصول، معيارهاي عملكرد خدمات، معيارهاي هزينه (کاهارمان، 2003).

[1] – Dickson

[2] – Ellram

[3] – Min

[4] – Verma and Pullman

[5] – Tracey

[6] – Demirtas

[7] – Kahraman

دانلود پایان نامه