مدل ترکیبی بار-آن.پایان نامه راجع به هوش هیجانی

دانلود پایان نامه

مدل ترکیبی بار-آن ( 1997 )

بار-آن[1] ( 1997 )، هوش هیجانی را بر اساس ویژگی های شخصیتی تعریف کرده است. طبق نظریه ی بار-آن ، هوش هیجانی مجموعه ی توانایی ها، استعداد ها و مهارت هایی را شامل می شود که دانش لازم برای برخورد موثر در زندگی را در اختیار فرد قرار می دهد. بار آن، آن چه را که به عنوان توانایی ذهنی تعریف شده است، با دیگر ویژگی ها از قبیل استقلال فردی، حرمت نفس ترکیب می کند (دهکردی،1386،ص30 ) . به عبارت دیگر بار-آن مدلی چند عاملی برای هوش هیجانی تدوین کرده است . وی معتقد است که هوش هیجانی ، مجموعه ای از توانایی ها ، مهارت هایی است که فرد برای سازگاری مؤثر با محیط و کسب موفقیت در زندگی ، تجهیز می کند . بر اساس دیدگاه بار-آن ، هوش هیجانی دارای پنج طبقه ی کلی و پانزده مؤلفه است که در درون این طبقه ها قرار می گیرند که بر اساس جدول ( 2-6 ) عبارتند از :

 

جدول 2-6  مدل ترکیبی هوش هیجانی بار-آن
الف-هوش هیجانی درون فردی 1-خودآگاهی هیجانی بازشناسی و فهم احساسات خود
2-قاطعیت ابراز احساسات ، عقاید ، تفکرات و دفاع از حقوق شخصی به شیوه ای سازنده
3-حرمت نفس آگاهی ، فهم پذیرش و احترام به خویشتن
4-خود شکوفایی تحقق بخشیدن به احساسات بالقوه خویشتن
5-استقلال خود فرمانی و خود کنترلی در تفکر و عمل شخص و رهایی از وابستگی هیجانی
ب-هوش هیجانی بین فردی 1-همدلی توان آگاهی از احساسات دیگران و درک و تحسین آن احساسات
2-مسئولیت پذیری توانایی فرد در معرفی خود به عنوان عضوی مفید و سازنده و دارای حس همکاری در گروه اجتماعی خویش
3-روابط بین فردی توانایی ایجاد و حفظ روابط رضایت بخش متقابل ، نزدیکی عاطفی ، صمیمیت و داد و ستد مهر آمیز
ج-هوش هیجانی مقابله با فشار 1-تحمل استرس مقاومت در برابر وقایع نامطلوب و استرس زا
2-کنترل نگاه توانایی مقاومت فرد در برابر تنش ها یا وسوسه ها و کنترل هیجان های خویش
د-هوش هیجانی سازگاری 1-حل مساله تشخیص و تعریف مساله و ایجاد راهکارهای موثر
2- آزمون واقعیت ارزیابی و مطابقت میان آنچه به صورت عینی و ذهنی تجربه می شود
3-انعطاف پذیری تنظیم تفکر و رفتار هنگام تغییر موقعیت و شرایط

 

 

 

 

 

ادامه جدول ( 2-6 ) مدل ترکیبی هوش هیجانی بار-آن

ه-هوش هیجانی خلق عمومی 1-خوش بینی احساس رضایت از زندگی خویشتن ، شاد کردن خود و دیگران
2-نشاط نگاه به جنبه های روشن زندگی و حفظ نگرش مثبت حتی در مواجهه با ناملایمات

 

الف-هوش هیجانی درون فردی[2] :  این طبقه از هوش هیجانی ، مؤلفه های آگاهی هیجانی ، حرمت نفس ، قاطعیت ، خودشکوفایی و استقلال را در بر می گیرد(حسینی،1383،ص33 ) .

1)خودآگاهی هیجانی[3] : میزان آگاهی فرد از احساسات را مورد بررسی قرار می دهد و شامل پی بردن با این نکته که فرد چه احساسی دارد و چرا این احساس در وی شکل گرفته است .

2)قاطعیت[4] ( جرأت مندی ) : توانایی بیان احساسات ، عقاید ، افکار و باورهای خود و دفاع از حقوق خود به شیوه ای مطلوب ، که از خود دارای سه بعد است : توانایی بیان احساسات ( ابراز خشم ، صمیمیت ، احساسات جنسی ) ، توانایی بیان عقاید ( بیان عقاید مخالف و اتخاذ موضع مشخص حتی با از دست دادن امتیاز ) ، توانایی ایستادگی در برابر حقوق خود ( اجازه ندادن به دیگران جهت اذیت کردن فرد و دادن امتیاز ، عدم کم رویی و خجالتی بودن )

3)حرمت نفس[5] : توانایی احترام به خود و پذیرش خود به عنوان فردی که اساساً خوب است ، شخص صاحب حرمت نفس ، احساس عدم کفایت و حقارت نمی کند . او جنبه های مثبت و منفی ، همچنین محدودیت ها و قابلیت های خود را می پذیرد .

4)خودشکوفایی[6] : توانایی شناخت توانمندی های بالقوه ، تلاش برای شکوفا کردن آن ها ، کسب حداکثر رشد توانایی ها ، قابلیت ها و استعدادها ، تلاش برای داشتن بهترین عملکرد و بهتر کردن همیشگی خود .

5)استقلال[7] : توانایی خود کنترلی در تفکر و عمل ، عدم وابستگی عاطفی ، قابلیت اتکاء در تصمیم گیری ها و برنامه های مهم ، توانایی رفتار خود مختار در مقابل نیاز به حمایت و حفاظت ، پرهیز از دیگران برای برآوردن نیازهای عاطفی خود .

ب-هوش هیجانی بین فردی[8] : این بعد نیز مؤلفه های همدلی ، مسئولیت پذیری و روابط بین فردی را شامل می شود (حسینی،1383،ص33 ):

1)همدلی[9] : توانایی شناخت هیجانات و عواطف دیگران ، به عبارت دیگر همدلی یعنی ایجاد حس مشترک با یکدیگر ، یعنی همان احساسی که دیگری به آن دست یافته است را داشته باشیم ، افراد همدل به دیگران توجه دارند و به نگرانی و علایق آن ها توجه نشان می دهند .

2)مسئولیت پذیری[10] : ( مسئولیت اجتماعی ) : نشان دادن خود به عنوان عنصری سازنده ، مشارکت کننده ، دارای حس همکاری در گروه خویش و دارای وجدان اجتماعی .

3)روابط بین فردی[11] : توانایی برقراری و حفظ ارتباطات متقابل ، توانایی صمیمیت ، با محبت و انتقال دوستی به شخص دیگر است .

ج-هوش هیجانی مقابله با فشار[12] : این بخش از هوش هیجانی ، مؤلفه های تحمل فشار و کنترل تکانه را شامل می شود(حسینی،1383،ص34 ) :

1)تحمل استرس[13] : به توانایی مقاومت در برابر رویدادها و موقعیت های فشارزا و پشت سر گذاشتن موقعیت های مشکل زا بدون از پای درآمدن گفته می شود . افراد با تحمل استرس بالا ، کمتر دچار ناامیدی می شوند و بحران ها و مشکلات را بهتر می گذرانند .

2)کنترل تکانه[14] : به توانایی به تأخیر انداختن تکانه ، پذیرش تکانه های پرخاشگرانه ، خوددار بودن و کنترل خشم می گویند . اثرات نداشتن این مهارت ، شامل فقدان خودکنترلی ، رفتارهای کند و غیر قابل پیش بینی و آزارگری است .

د-هوش هیجانی سازگاری[15] :  بعد سازگاری هم دربرگیرنده ی مؤلفه های واقعیت آزمایی ، انعطاف پذیری و حل مسأله است(حسینی،1383،ص34 ) :

1)حل مسأله[16] : توانایی شناسایی و تعریف مشکلات ، داشتن کفایت و انگیزه برای مقابله ی موثر با آن ، تعیین راه حل های مختلف مسأله ، تصمیم گیری و انجام یکی از راه حل های ممکن .

2)آزمون واقعیت[17] : سنجش میزان انطباق بین آنچه فرد تجربه کرده و آنچه واقعاً وجود دارد ، تلاش برای فهم امور به طور صحیح و تجربه ی رویدادها آن گونه که واقعاً هستند بدون خیال پردازی .

3)انعطاف پذیری[18] : توانایی منطبق ساختن عواطف ، افکار ، رفتار ، موقعیت ها و شرایط دائماً در حال تغییر . افراد انعطاف پذیر ، افرادی فعال ، زرنگ ، قادر به واکنش بدون تعصب به تغییر هستند و نسبت به ایده ها، جهت گیری ها و … صبور و گشاده رو هستند .

ه-هوش هیجانی خلق کلی[19]  :  و نهایتاً هوش هیجانی خلق کلی ، شامل مؤلفه های خوش بینی و شادکامی است (حسینی،1383،ص34 ) .

1)خوش بینی : توانایی نگاه کردن به نیمه روشن تر زندگی ، امید به زندگی و داشتن رویکرد مثبت به زندگی روزمره .

2)نشاط : لذت بردن از خود و دیگران ، شاد بودن ، رضایت از خود و لذت بردن از زندگی ، داشتن احساس خوب در محیط کار و اوقات فراغت (حسینی،1383،ص34 ) .

[1] Bar-On

[2]Interpersonal components

[3] Emotional Self Awareness

[4] Assertiveness(AS)

[5] Self Regard(SR)

[6] Self Actualization

[7] Independence

[8] Interpersonal Components

[9] Empathy

[10] Social Responsibility

[11] Interpersonal Relationship

[12] Management Components

[13] Stress Tolerance

[14] Impulse Control

[15] Adaptability Components

[16] Probelem Solving (PS)

[17] Testing Reallity(TR)

[18] Filexibility(FR)

[19] General Mood component

دانلود پایان نامه