دیدگاه های سنتی و نوین نظام اندازه گیری عملکرد

دانلود پایان نامه

دیدگاه های سنتی و نوین نظام اندازه گیری عملکرد – نظام اندازه گیری عملکرد از زوایای مختلف و متفاوتي مورد بررسی قرار می گیرد. در خصوص اندازه گیری عملکرد دو دیدگاه کلی وجود دارد كه عبارتند از ديدگاه سنتي و ديدگاه نوين(وطن دوست،391 ، ص16).

مدیریت عملکرد از دیرباز به عنوان عاملی مهم در اجرای استراتژی شرکت ها مطرح بوده است و غالباً در قالب بیان استراتژی ها به شکل اهداف مالی به کار گرفته و در عملیات مختلف کسب و کار به کار بسته می شود. این رویکرد يعني به طراحی و به کارگیری نظام های مدیریت عملکرد در کسب و کار در اواخر سال های 1980 به شدت مورد انتقاد قرار گرفت. زیرا احساس می شد که نظام های سنجش عملکرد سنتی و مبتنی بر حسابداری باقی مانده از عصر صنعتی ، نتوانسته اند عملکرد واقعی سازمان ها و شرکت ها به خوبی نشان دهند ، زیرا آن ها فقط بر بُعد مالی شرکت و گزارش دهی سود و زیان تأكيد می کردند تا فرموله کردن و اجرای استراتژی ها. این بُعد در دنیای کنونی هرگز مزایای رقابتی پایداری برای شرکت ایجاد نمی کند. لذا شرکت ها به نظامی نیاز خواهند داشت تا علاوه بر اندازه گیری تمام ابعاد شرکت ، میزان موفقیت آن شرکت را نیز در دستیابی به رسالت و چشم انداز خود اندازه گیری کند. این نظام باید همچنین بتواند مدیران عالی شرکت را که مسئول اصلی برنامه ریزی و تصمیم گیری های راهبردی شرکت هستند یاری نمایند (ساجدی نژاد،1385، ص25). در عکس العمل در برابر این استدلال بجا ، تعدادی از مدل های کم و بیش جدید مدیریت عملکرد ارائه شد. برخی از این مدل ها تا حد زیادی توجه محققین و مجریان را به خود معطوف داشت.به عنوان مثال می توان به کارت امتیازی متوازن كاپلان و نورتن[1] و ارزش افزوده اقتصادي استوارت[2]  اشاره کرد (رحماني،1387، ص3).

در دیدگاه سنتی مهم ترین هدف از ارزیابی ، قضاوت در مورد عملکرد است. در حالی که در دیدگاه نوین فلسفه و هدف ارزیابی بر رشد و توسعه و بهبود ظرفیت ارزیابی شونده تمرکز دارد. چند تفاوت عمده در مورد این دو دیدگاه عبارتند از  (سازمان مديريت و برنامه ريزي ،1382،ص ص 8-6) :

  • نقش ارزیابی شوند : در دیدگاه سنتی ارزیابی کننده، هادی، مشورت دهنده و تسهیل کننده عملیات و عملکرد ها می باشد.
  • دوره ارزیابی : در دیدگاه سنتی عملکرد گذشته مورد توجه قرار گرفته است این در حالی است که در دیدگاه نوین اندازه گیری عملکرد ، تمرکز بر آینده و بهبود امور می باشد.
  • هدف : در دیدگاه سنتی هدف کنترل ارزیابی دهنده بوده و همچنین اعمال سبک دستوری و آمرانه و محاکمه ای از ویژگی های آن به شمار می آید در حالی که در دیدگاه نوین ، هدف از ارزیابی ، آموزش، رشد و بهبود و بهسازی افراد و بنگاه اقتصادی است.

با این تفاسير می توان بیان داشت که اندازه گيري عملکرد سازمان ها و شرکت ها بر اساس نگرش نوین در مقایسه با نگرش سنتی از تفاوت های اساسی و در ابعاد مختلف برخوردار می باشد. نتایج حاصل از اندازه گيري عملکرد بر اساس دیدگاه نوین آن ، بهبود رضایت، ارتقای سطح کارکرد از طریق بهبود در تصمیم گیری های حیاتی و نهایتاً اثربخشی فعالیت های شركت خواهد بود. امروزه دیدگاه نوین اندازه گيري عملکرد بسیار مورد توجه سازمان ها و شرکت ها قرار گرفته و مطالعات انجام شده در غرب حاکی از گرایش فزاینده ارزیاب کنندگان به دیدگاه نوین دارد. در صورتی که اهداف اساسی مرتبط با انجام ارزیابی در راستای رشد و توسعه و بهبود عملکرد و فعالیت ها بوده و پدیده قضاوت و مچ گیری در آن جایگاهی نداشته باشد ، شركت ها خود به سوی استقرار نظام اندازه گيري عملكرد می روند و به طور مستمر برای بهبود مکانیزم های آن تلاش می نمایند. برآیند این تلاش ها ایجاد نظام خود ارزیابی در شركت است و پیامد چنین نگرشی رشد، توسعه عملکرد و نهایتاً تحقق سریع تر و بهتر اهداف شركت می باشد (سازمان مديريت و برنامه ريزي،1382،ص ص8.-6).

 

جدول 2-1 ) تفاوت هاي ديدگاه سنتي و ديدگاه نوين درباره ارزيابي عملكرد (سازمان مديريت و برنامه ريزي ،1382،ص ص 8-6)

ويژگي ها معطوف به قضاوت(يادآوري عملكرد) معطوف به رشد و توسعه (بهبود عملكرد)
نقش ارزيابي كننده قضاوت و اندازه گيري عملكرد مشورت دهنده و تسهيل كننده عملكرد
دوره ارزيابي گذشته آينده
هدف ارزيابي كنترل ارزيابي شونده رشد و توسعه ظرفيت ارزيابي شونده
خروجي كنترل عملكرد رشد ، توسعه و بهبود عملكرد
سبك دستوري گفت و گو

 

بسیاری از انتقادات مربوط به نظام های سنتی اندازه گیری عملکرد ناشی از ناکامی آن ها در سنجش و نظارت بر ابعاد چندگانه عملکرد به واسطه تمرکز بیش از حد بر شاخص های پولی و مالی است که این امر ریشه در نظريه های اقتصادی دارد. استفاده از شاخص های مالی به عنوان تنها معیار در اندازه گیری عملکرد ، اثرات نامطلوبی به دنبال خواهد داشت. شاخص های مالی عمدتاً کوتاه نگرند ، شاخص های مالی کلان گر نیستند و عوامل بیرونی موثر بر فعالیت ها را در نظر نمی گیرند ، این شاخص ها گذشته نگر و تأخیردار[3] هستند. از طرف دیگر شاخص های مالی با یک کاسه کردن عملکرد تمامی اجزای سازمان يا شركت در چند معیار نمی توانند مبنایی برای اندازه گيري عملکرد واحد ها و فرآیندها قرار گیرند. به بیان دیگر می توان گفت تکیه بر معیارهای مالی صرف برای اطمینان از اینکه استراتژی خوب اجرا شود ، کافی نیست و نیاز به یک نظام جدیدی وجود دارد که تا حد امکان نقطه ضعف های نظام های سنتی را نداشته باشد. از این رو صاحب نظران و دست اندرکاران به جستجوی شیوه ها و نظام های نوین اندازه گیری عملکرد می پردازند که تا حد امکان نقطه ضعف های نظام های سنتی را نداشته و پاسخگوی مشکلاتی که به آن ها اشاره شد باشند (قلي زاده و آزادي خواه ، 1389،ص ص15-13).

همان طور که اشاره شد شاخص های مالی عمدتاً شاخص های گذشته نگر و تأخیر دار هستند به این معنی که خود حاصل بهبود عملکرد سازمان و یا شرکت در حوزه های دیگر هستند. این شاخص ها عمدتاً حاصل شاخص های پیشرو هستند. مثلاً کاهش زمان معرفی محصول به بازار ، زمان فرآیند و افزایش بازده فرآیند های عملیاتی شاخص های پیش رو[4] بوده و می توانند موجب بهبود شاخص های تأخیر داری نظیر سود آوری و نرخ بازده سرمایه[5]شوند. بی توجهی به شاخص های پیشرو موجب می شود که روابط علی و معلولی[6] بین شاخص ها در نظر گرفته نشود و شركت نتواند مسیر بهبود عملکرد مالی خود را بیابد. كنترل مالي صرف ممكن است مديران را ترغيب نمايد كه داده ها را دستكاري كنند. مثلاً مديران ممكن است با استفاده از روش هاي حسابداري از درآمد آينده براي اهداف جاري قرض بگيرند و با توجه به اين كه در تعيين اهداف در بودجه هر دوره مديران نفوذ زيادي دارند ، ممكن است آن ها اهدافي را وضع كنند كه به راحتي به آن ها مي توان دست يافت. در مجموع تكيه به معيارهاي مالي به تنهايي براي اطمينان از پياده سازي موفق استراتژي ها كافي نيستند. راه حل ، طراحی یک نظام اندازه گیری عملکرد با ترکیبی از شاخص های مالی و غیر مالی است. گرچه شرکت ها تمایل دارند شاخص های مالی را برای کنترل مدیریت و شاخص های غیر مالی را برای کنترل عملیاتی به کار ببرند ولی ترکیبی از شاخص های مالی و غیر مالی در تمام سطوح شركت مورد نیاز است (نجمي و همكاران، 1387، ص ص6-5). تفاوت های عمده میان این دو دیدگاه به صورت خلاصه در جدول (2-2) بیان شده اند.

 

جدول 2-2)  تفاوت نظام هاي سنتي و نوين اندازه گيري عملكرد (زالي،1387،ص4)

نظام های سنتی اندازه گیری عملکرد نظام های نوین اندازه گیری عملکرد
مبتني بر سيستم حسابداري سنتي مبتني بر استراتژي شركت
تأكيد بر ارزیابی بُعد مالی تأكيد بر ارزیابی ابعاد مختلف سازمان
تأكيد بر ارزیابی عملکرد کارکنان تأكيد بر ارزیابی فرآیندها
رویدادگرا (تأكيد بر رویدادها به صورت منفرد) راهبردگرا (تأكيد بر هم جهتی عملکرد ها واستراتژی ها)
گذشته نگر گذشته و آینده نگر
تأكيد بر کنترل تأكيد بر بهبود
توجه صرف به مشکلات برقراری روابط علت و معلولی و ریشه یابی مشکلات
نتیجه گرا (تأكيد بر حصول نتیجه) روند گرا (تأكيد بر حصول نتیجه و فرآیند رسیدن به آن)
تأكيد صرف به ارزیابی عملکرد تأكيد بر تفهیم اهداف و استراتژی ها قبل ار ارزیابی عملکرد
ارزیابی های گسسته و دوره ای ارزیابی به صورت یک فرآیند پیوسته

[1]  Robert Kaplan , David Norton

[2] Stern Stewart

[3] Lagging Indicator

[4] Leading Indicator

[5] Return On Investment (ROI)

[6] Cause & Effect Relationship

دانلود پایان نامه