جایگاه فناوری اطلاعات در توسعه پایدار ایران

دانلود پایان نامه

جایگاه فناوری اطلاعات در توسعه پایدار ایران 

ارتباطات ، مرزهای فیزیکی را در نوردیده است و افق های نوینی را در عرصه های اقتصادی ، فرهنگی ، اجتماعی و حتی سیاسی ، پدیدار کرده است . تا سه دهه پیش ، ارسال یک نامه از مکانی به مکانی با فاصله چند هزار کیلومتری از مبدا ، بیش از هفته ها به طول می انجامید. اما اکنون با حضور صنعت فناوری اطلاعات و ارتباطات ، این واژه هفته ها به ثانیه ها تبدیل شده است . این اتفاق بزرگی است . به بزرگی اتفاقی که باعث شد ، نیل آرمسترانگ و یوری گاگارین روس ، در اواسط قرن بیستم ، به کره ماه بروند. به بزرگی اتفاقی که باعث شد ، هواپیماهای غول پیکر ، با هزاران تن بار و مسافر ، فواصل طولانی را در کم ترین زمان بپیمایند. جمیع این اتفاقات و رویدادهای بزرگ در تاریخ بشری ، پله های رشد انسان را در کره خاکی ، پایه گذاری کرد. پله هایی که هر یک ، نقش فوق العاده ای در رشد آدمی و توسعه ملل ، بازی کرد. صنعت فناوری اطلاعات و ارتباطات ، که یک صنعت تازه تاسیس و نوپایی در جهان و ایران به شمار می رود ، جزیی کوچک اما با تاثیرگذاری راهبردی در مسیر تحولات تاریخ بشری محسوب می شود. فناوری اطلاعات و ارتباطات ، امروزه ریشه های پر نفوذ خود را در تمامی علوم گسترانده است . از مدیریت و کتابداری و علوم پایه گرفته تا علوم مهندسی و پزشکی و نجوم ، صنعت ICT یک بازیگر قدرتمند اثربخش است. بازیگری که در همه عرصه های انسان امروز ، نقش پر رنگی از خود به جای گذاشته است. ما امروز می توانیم از طریق بزرگراه بی نهایتی به نام اینترنت ، به بانک اطلاعاتی مالتی مدیای هزاران ترابایتی دانش بشری ، تا حدودی دسترسی داشته باشیم. این موفقیت و امکان ، بی نهایت از جایگاه فوق العاده در لایه های ارتباطی و اطلاعاتی انسان عصر دیجیتال ، برخوردار است. بزرگراهی که از تنیده شدن تارهای جهان گستر پدیدار شده است ، اکنون با بیش از یک میلیارد کاربر و بیش از شصت میلیون سایت اینترنت ، کره ای دوم در کره خاکی را برای ما رقم زده است . کره ای دیجیتالی در کره خاکی . این نامی است که به حق می توان به اینترنت به عنوان بزرگراه ارتباطی انسان امروز ، نهاد. بی شک ، هر اندازه یک کشور ، از ظرفیت ها و پتانسیل های آماده ای برای پذیرش و به کارگیری لایه ها و مولفه های فراگیر صنعت آی تی ، برخوردار باشد ، از ضریب موفقیت و بهره وری افزون تری نسبت به سایرین در عصر رقابت برای گرفتن سهم بیش تر ، بهره مند خواهد شد . این مساله برای کشورهای جهان اول ، جهان دوم و کشورهای در حال توسعه و حتی کشورهای جهان سوم ، از جایگاه و اهمیت خارق العاده ای برخوردار است . تقریبا در وضعیت کنونی جهان ، کشورهایی که از ظرفیت های صنعتی پائینی برخوردارند ، در پدیده صنعت آی تی نیز با ضعف های چشمگیری رو به رو هستند. در رنکینگ جهانی سازمان ملل متحد ، دسترسی به اینترنت در کشورهای آفریقایی و حتی بعضا آسیایی ، در پائین ترین سطح به نسبت کشورهای اروپایی و امریکایی ، قرار دارد. در بحث تجارت الکترونیک و آموزش دیجیتالی ، کشورهای جهان اول ، امروزه اکثر حجم گردش مالی این بازارهای پر رونق دیجیتالی را به خود اختصاص داده اند و این امر ، در توسعه زیر بنای اقتصادی و علمی این کشورها به خصوص ارتقای درآمد ملی و افزایش رشد ناخالص داخلی (GDP) آن ها ، موثر بوده است.( صدری، امیری، 1381، 36)

2-11- جایگاه ICT در ایران

جایگاه آی تی در ساختار اقتصادی ، حقوقی و حتی سیاسی ایران امروز کجاست ؟ آیا این جایگاه ، شایسته کشوری با پتانسیل های ممتاز فرهنگی ، اقتصادی و اجتماعی هست ؟ برای پاسخ به این سوال باید از منظرهای مختلف به موضوع نگاه کنیم. قوای سه گانه و در راس آن ، قوه مجریه بر اساس وظایفی که نص صریح قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران برای این نهاد تعریف و تبیین کرده است ، اجرایی ترین و بالطبع ، موتور اصلی توسعه فناوری در کشور است و اگر چه قوه مقننه به عنوان مجری قانون گذاری در کشور ، نقش غیر مستقیمی در هدایت و عرضه اقسام فناوری در کشور دارد ، اما باید نقش و اهمیت راهبردی دولت را در فراگیری شاخص های فناوری در کشوری مانند ایران ، جایگاه رفیعی دانست. وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات ایران به عنوان عالی ترین مرجع فعال دولتی در حوزه ICT ، در نوک این پیکان قرار دارد. تمامی فعالیت های مرتبط با صنعت فناوری اطلاعات و ارتباطات ایران ، به طور مستقیم به این وزارتخانه مربوط می شود و بر همین اساس ، این وزارتخانه در بستر سازی ضریب نفوذ فناوری اطلاعات در کشور ، چه در سطح بالادستی و چه پائین دستی ، نقش کلیدی در اختیار دارد. دیگر دستگاه ها و ارگان های دولتی که به نوعی در این حوزه فعالیت دارند ، همه و همه بر اساس پتانسیل هایی که این وزارتخانه در ایران فراهم کرده است ، حرکت می کنند. مثلا اگر سیستم بانکداری الکترونیکی در کشور ایجاد و تنظیم می شود ، وظیفه و ماموریت وزارت ICT و شرکت های زیر مجموعه ان است که بستر و نیازهای سخت افزاری و نرم افزاری موجود را تهیه و بر امور نظارت داشته باشند . بنابراین ، در بررسی جایگاه آی تی در ایران باید در ابتدا بررسی کنیم که جایگاه ICT در ایران برای متولی این صنعت در کشور که همانا وزارت ارتباطات می باشد ، تا چه اندازه مهم و حیاتی است . وقتی متولی قضیه ای ، به طور فراگیر و دقیق و همه جانبه به مساله نگاه کند ، تکلیف زیر بخش های آن روشن می شود. متاسفانه نگاه مسئولان وزارت ارتباطات به مقوله آی تی در کشور ، هنوز نگاه پخته و منسجمی نیست . البته این مساله را نباید به ضعف اساسی کشور در نبود نیروی انسانی و ابزاری قوی در توسعه آی تی در کشور دانست . بلکه تا حدودی برخی از چالش های موجود که باعث تضعیف و کم رنگ شدن نقش آی تی در جامعه می شود را باید در نوظهور بودن این فناوری در کشور دانست. حتی نام ارتباطات و فناوری اطلاعات ، از اوایل دولت جایگزین نام قدیمی پست و تلگراف و تلفن گردید که همین امر نشان می دهد که نگاه نظری مسئولان ما به مقوله ICT ، کم تر از یک دهه است که خیلی جدی شده است . بنابراین در مدل دولت – مردم ، دولت و به نمایندگی ان ، وزارت ارتباطات ، نیازمند یک فرصت و وقت کافی جهت شناخت نیازهای کشور ، تخمین پتانسیل های مادی و معنوی برای جهت گیری اهداف و سنجش صحیح و هدفمند نیازهای آینده جامعه اطلاعاتی ایران است . بی شک ، جایگاه آی تی در ایران به نسبت 20 سال قبل بسیار متفاوت شده است . 2 دهه پیش ، برای کم تر کسی تلفن همراه ، اینترنت ، فناوری وایرلس و این جور مسائل ، شناخته شده بود . اما الان ، فقط در یک کشور در حال توسعه ای مانند ایران ، که 8 میلیون نفر بی سواد مطلق دارد ، حداقل 10 الی 15 درصد جامعه به اینترنت دسترسی دارند و میلیون ها ایرانی هم اکنون با وجود اپراتورهای اول و دوم تلفن همراه ، صاحب یک خط تلفن همراه می باشند.

در یک کلام باید اظهار داشت که از نگاه کلان ، آی تی در نگاه مسئولان ما به عنوان یک نیاز مهم و راهبردی مورد تاکید بوده است و این مساله را می توان در اظهارات عالی ترین مقامات رسمی جمهوری اسلامی ایران در یک دهه اخیر ، مشاهده کرد. از نگاه اجرایی نیز ، وزارت ارتباطات به عنوان متولی اصلی توسعه آی تی در کشور ، در جایگاه سازی این قضیه باید گسترده تر و تخصصی تر نگاه کند تا اثربخشی آی تی در فعالیت های مختلف کشور ، بیش از پیش احساس شود.(وبستر ،1380، 23)

دانلود پایان نامه